حكم سيگار كشيدن در فقه شيعه و اهل‏سنّت چيست؟

پاسخ: استعمار هميشه تلاش مى‏كند انسان‏ها را به اسارت بكشاند و در اين راه از هيچ كوششى دريغ نمى‏كند و براى حفظ قدرت پوشالى خود از هر وسيله‏اى بهره  مى‏برد.

يكى از سياست‏هاى قدرتمندان گستاخ و بى‏پروا، آلوده كردن جوانان به دخانيات و سيگار است و مى‏بينيم كه امروز قسمت عمده توتون سيگار جهان در آمريكا توليد مى‏شود. توتون سيگار در ايالت ويرجينيا و كارولينا مى‏رويد و پس از عبور از لوله‏هاى مخصوص و ديدن حرارت، خشك، و به صورت سيگار در مى‏آيد و به سراسر جهان صادر مى‏شود. [1] بى‏شك، استعمال سيگار براى بدن ضرر دارد و بسيار خطرناك است و انسان‏هاى بيمار، جامعه‏اى بزرگ را بيمار مى‏كنند و اين آرزوى استعمار است. تركيبات زيان‏بارى كه در توتون وجود دارد به شرح زير است:

1. اكرولين: مايع بى‏رنگ و سمى.

2. مونواكسيد كربن: گازى سمى كه مانع انتقال اكسيژن از شش‏ها به بافت‏هاى بدن مى‏شود.

3. نيكوتين: از تركيبات سمى است كه در كشتن حشرات مورد استفاده قرار مى‏گيرد.

4. آمونياك: تركيبات گازى ازت و هيدروژن كه در كودهاى شيميايى به كار مى‏رود.

5. اسيد فورميك: تماس با آن سبب ايجاد تاول و خارش در سطح پوست مى‏شود.

6. سيانيد هيدروژن: مايعى سمى و كشنده است كه به صورت گاز در اتاق گاز براى اعدام به كار مى‏رود.

7. اكسيدهاى نيتروس: بافت‏هاى بدن را در قسمت‏هاى تنفسى غير مقاوم مى‏كند.

8. فرمالئيد: به جدارهاى مخاطى لطمه وارد مى‏كند.

9. فنول: تركيبى اسيدى و سمى كه در زغال سنگ يافت مى‏شود.

10. استالئيد: باعث سوزش چشم و بالا رفتن ضربان قلب مى‏شود و گلبول‏هاى سفيد و قرمز را كاهش مى‏دهد.

11. سولفيد هيدروژن: گازى سمى و خطرناك.

12. پايريدين: در مواد ضد عفونى كننده و دفع آفات نباتى به كار مى‏رود. [2]

سالانه بيش از دويست ميليون دلار ارز براى تأمين حدود 10 تا 20 درصد سيگار، از كشور خارج مى‏شود. و حدود بيست هزار هكتار از بهترين زمين‏هاى زراعى كشور براى كاشت دخانيات اشغال شده است.

با توجه به اين‏گونه زيان‏هاى جانى و اقتصادى مصرف سيگار، فقهاى بزرگوار شيعه استعمال آن را حرام مى‏دانند. رهبر بزرگوار انقلاب حضرت آيت اللَّه العظمى خامنه‏اى (مد ظله العالي) مى‏فرمايد: «استعمال سيگار حرام است در صورت داشتن ضرر معتنابه» [3]. آيت اللَّه مكارم شيرازى نيز مى‏فرمايد: «كشيدن سيگار و انواع دخانيات اگر به تصديق اهل اطلاع، ضرر مهمى داشته باشد حرام است». [4]

برخى علماى اهل‏سنّت نيز، به حرام بودن سيگار فتوا داده‏اند و دلايلى هم براى حرمت آن ذكر كرده‏اند و سيگار را موجب مستى و سستى بدن مى‏دانند و گفته‏اند: پيامبر خدا صلى الله عليه وآله وسلم هم از هر چيز مست كننده و ضعف‏آورى نهى كرده است.

آرى! شخص سيگارى ضعيف و رنگ چهره‏اش زرد مى‏شود و دچار سرفه‏هاى شديد و بيمارى سل مى‏گردد و استعمال دخانيات موجب اسراف و تبذير و تباهى مال است.

ديگر عالمان اهل‏سنّت مانند: شيخ الاسلام سنهورى بهوتى حنبلى، شيخ ابراهيم لقانى مالكى، ابوالغيث قشاش مالكى، نجم الدين بن بدرالدين بن عربى غزايى و ابراهيم بن جمعان، سيگار كشيدن را حرام مى‏دانند. [5]

شيخ عبدالقادر عطا نيز در اين‏باره مى‏گويد: «و كانت علة تحريمه انهاك البدن و الحد من نشاطه و الحيلولة بينه و بين أداء ما كلّف به... فضلاً عن اتلاف المال دون فائدة»؛ همه انواع دودها در بدن سستى پديد مى‏آورد و علت تحريم سيگار اين است كه شادابى را نابود مى‏كند و موجب مى‏شود انسان از اداى تكليف عبادى‏اش باز بماند... علاوه بر اين سيگار كشيدن، اتلاف بى‏فايده مال است. [6] شيخ شلتوت هم پس از ذكر ضررهاى بدنى ناشى از مصرف دخانيات و ضررهاى مالى آن، مصرفش را ممنوع مى‏داند. [7] دكتر قرضاوى با ذكر نظريات پزشكى تأثير زيانبار سيگار بر ريه‏ها و دستگاه‏هاى تنفسى مى‏گويد: ضرر و زيان تدريجى، مانند ضرر و زيان فورى، مقتضى تحريم است؛ علاوه بر اين ضررهاى ديگرى در مصرف دخانيات وجود دارد، مانند ضرر و زيان روانى؛ زيرا اراده انسان را به بردگى مى‏كشاند و شخص معتاد به سيگار، اگر از دست‏يابى به آن ناتوان باشد زندگى‏اش مضطرب مى‏شود و ما هم نظريه تحريم را ترجيح مى‏دهيم. [8]

اگر چه برخى علماى اهل‏سنّت مانند: شيخ ابوسهل محمد بن واعظ حنفى استعمال سيگار را مكروه مى‏دانند اما بنابر گفته قرضاوى بايد ديد منظورشان كراهت تنزيهى است يا تحريمى؟ به نظر مى‏رسد كراهت تحريمى را در سخنانشان ظاهرتر مى‏دانند. [9] برخى ديگر از علماى اهل‏سنّت، كشيدن سيگار را مباح دانسته‏اند؛ امّا شيخ محمد بن مانع، سخن آنان را نوعى شوخى فرض كرده و گفته است: «ضرر سيگار، ملموس و تخدير آن محسوس و بوى آن مكروه است و مال و دارايى به صورتى بى‏فايده در آن صرف مى‏گردد و نبايد فريفته گفته طرفداران مباح بودن آن شد. [10]

نتيجه

فقهاى شيعه و اهل‏سنّت در صورتى كه ضررهاى سيگار نزدشان مسلم باشد، بى‏هيچ ترديدى، به حرمت آن حكم مى‏دهند و ضررهاى استعمال سيگار هم، امروزه نزد همه انسانها، امر مسلم و ترديد ناپذيرى است.

پاورقي

[1] سيد محمد جواد مهرى، از لابه‏لاى گفته‏ها، ص 235، مؤسسه انتشاراتى حضور،  چاپ دوم، سال 1374.

[2] همان، ص 74.

[3] سيد محسن محمودى، مسائل جديد، ص 147.

[4] توضيح المسائل مراجع، ج 2، ص 791.

[5] قرضاوى، ديدگاه‏هاى فقهى معاصر، ترجمه دكتر احمد نعمتى، ج 2، ص 112.

[6] عبد القادر احمد عطا، هذا حلال و هذا حرام، ص 166، احياء التراث العربى، بيروت.

[7] شلتوت، الفتاوى، ص 383.

[8] قرضاوى، ديدگاه‏هاى فقهى معاصر، ج 2، ص 119 .

[9] همان.

[10] همان، نقل از غاية المنتهى، ج 2، ص 333.

< قبلی		بعدی >