6- آيا مي توان از نظر اسلام به غير خداوند قسم خورد؟

 

پاسخ:  همه فقهاى مذاهب اسلامى معتقدند كه:

 

1- سوگند بدون اسم خاص خداوند و صفاتش منعقد نمى‏شود؛ يعنى موافقت با مورد قسم واجب نيست و مخالفت آن كفاره‏اى در بر ندارد و چنين قسمى در نزد قاضى موجب اثبات يا نفى حكمى نمى‏شود. و تنها سوگند با نام خداوند و يا يكى از صفات او محقق مى‏شود.

 

2- سوگند به مقدسات ساير اديان و يا آنچه كه تقدس و احترامى ندارد حرام و گناه است و احياناً موجب كفر مى‏گردد نظير قسم به بتها و يا معبد مشركان و انسان‏هاى ظالم و مشرك و ...

 

3- قسم به ساير مقدسات، غير از خداوند، مثل كعبه، رسول‏الله، و اولياى خدا و عزيزانى كه مسلمان و محترم‏اند موجب منعقد شدن قسم نمى‏گردد و اثرى نيز ندارد. البته در خصوص حُرمت و يا جواز تكليفى اين نوع سوگندها، فقهاى مذاهب اسلامى اختلاف نظر دارند. از نظر شيعه سوگند به مقدسات مشروع است زير در قرآن و سنت پيامبر اسلام و سيره امامان ‏عليهم السلام به موارد فراوانى از سوگند به غير خدا مواجه مى‏شويم و حتي در قرآن نيز سوگند به غير خدا وجود دارد به عنوان نمونه در سوره شمس مى‏خوانيم:

 

"وَ الشَّمسِ وَ ضُحيها × وَ القَمَرِ اِذا تَليها ×  و النهار اذا جلاها × و اليل اذا يغشاها × و السماء و ما بناها × و الارض و ما طحاها × وَ نَفْسٍ وَ ما سَوَّيها × فَاَلْهَمَها فُجُورَها وَ تَقْويها"[1]

 

سوگند به خورشيد و تابش آن ×  و قسم به ماه، وقتى به دنبال خورشيد آيد × و به روز آن زمان كه جهان را روشن سازد × و قسم به شب آن گاه كه جهان را در پرده سياه خود كشد × و سوگند به آسمان آنگاه كه برافراشته گردد × و سوگند به زمين و آن كس كه آن را گسترانيد × سوگند به جان انسان و آن كه او را نيكو آفريد و نيك و بد را به وى الهام كرد.

 

همچنين در روايات فريقين به سوگندهاى پيامبر اسلام‏صلى الله عليه وآله وسلم به غير خدا اشاره شده است.

 

احمد بن حنبل از آن حضرت روايت مى‏كند كه فرمود: "فَلِعَمْرى لاَن تَكلَّم بِمَعْروُفٍ وَ تَنْهى عَنْ مُنْكَرٍ خَيْرٌ مِنْ أنْ تَسْكُتَ" ؛ [2] به جانم سوگند اگر امر به معروف و نهى از منكر نمايى بهتر است از اين كه ساكت باشى.

 

در روايات  ائمه اهل‏بيت ‏عليهم السلام نيز سوگند به غير خدا فراوان يافت مى‏شود.

 

پاورقي

 

[1] سوره شمس، آيات 8 - 1.

 

[2] مسند احمد، ج 5 ص 224.

< قبلی		بعدی >